İZMİR İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ

TİRE

tire

Tire Tarihi

Milattan Önce Tire

Tire; Hitit, Frigya, Lidya, Pers, Roma ve Bizans'a ev sahipliği yapmıştır
Roma döneminden gerisine ait detaylı bulgulara rastlanmamaktadır. Diğer bir deyişle, milâttan öncesi 2000'le başlayan süreç, henüz bir zemine oturtulamamıştır.

Ünlü Roma İmparatorları Jül Sezar, Augustos ve Trian'ın, Tire topraklarından bir bölümünü Artemis Tapınağı’na bağışladıkları, belgelerden anlaşılmaktadır. Tire Müzesi’nde, bu tapınağa ait arazilerden elde edilen bulgular, geniş bir yer tutmaktadır.
Tire'nin bu süreçte, Roma Senatosunda; “Kaystros Senatörlüğü” yani, Küçük Menderes Senatörlüğü adıyla temsil edildiği görülür.
Ünlü coğrafyacı Strabon, ilk dönem sürecinde, Tire'nin yaslandığı Güme Dağı'nın mabetler zenginliğinin yanı sıra iki dinin de kutsallığını simgeleyen üzüm bağlarıyla donandığını ve bu üzümlerden yapılan şarapların ününü anlatır.

Genel olarak tarihte Tire

Tire bundan 5000 yıl önce ön Asya’nın ilk yerleşik kavmi olan Pelasgların üç kabilesi tarafından kurulmuştur. Şehrin ismi tüm Hint-Avrupa dillerinde üç anlamına gelen ''three'' kelimesinden gelmektedir. Şehrin ''klan atasının'' ismi Tyrannos'dur.
Hititlerden önce Tire şehri vardı ve yaşayanlar Pelasglar, Luwiler, Meonyalılar ve Turşalardı. Turşaların, yani Tirelilerin 150 savaş arabasıyla Kadeş savaşında (İÖ 1285) Hititlerin yanında savaştıklarını, Hattuşaş (Boğazköy) arşivlerinden öğrenmekteyiz.

Bölgeye Pelasglar ana tanrıçalarının isimlerini vererek ''Asia'' demişlerdir. Tire ovasının ismi olan Asia çayırları Homeros'un İlyadası’nda şöyle geçer:


  Kanatlı kuşlar, kazlar, turnalar,
  Uzun boyunlu kuğular nasıl sürü sürü
  Asia çayırlarında,
  Kaystrosun (Küçük Menderes)
  iki yakasında
  Sallayarak kanatlarını kibirli kibirli
  Nasıl uçarlarsa bir o yana, bir bu yana,
  Çağrışarak yere konunca çayır çın çın
  öterse nasıl,
  Öylece gemilerden barakalardan
  pıtrak gibi insan
  Skamandros (eski Menderes)
  Ovasında yayıldı...
  İnsanların otların ayakları altında
  inledi toprak...
  Baharda yeşeren yapraklar gibi durdu
  binlerce kişi,
  Çiçekli çayırlarında
  Skamandros Ovasının...
  (HOMEROS)


Yunan mitolojisine bir titanid yani dişi titan olarak girer. Daha sonra bu isim dünyanın en büyük kıtasına “Asya” olarak verilir.


Tirenin ismi çeşitli kaynaklarda Thira, Thyeira, Tyrha, Apeteira, Teira olarak geçer. Bu isim zenginliği bile şehrin eskiliğinin en somut delilidir.  

Tire, Hititler döneminde Akhawriya ve Assuwa prenslikleri arasında yer alıyordu. Hitit imparatorluğunun son büyük imparatoru IV. Tuthalya (İÖ 1260-1240) döneminde 22 Assuwa (asya-asia) şehri büyük Hitit imparatorluğuna isyan ederek Apaşa (Ephesos) prensini kral olarak tanırlar. IV. Tuthalya 10.000 kişilik bir kuvvetle ve 500 savaş arabasıyla bu isyanı güçlükle bastırır. İsyana katılan tüm şehirler gibi Thyeira (Tire) şehrini de yakar. Bu Tire'nin geçirdiği ilk büyük yangındır.

Tire'den Hititlerin yıkıldığı yıllarda dünya siyasi tarihini etkileyecek iki büyük göç yapılır. Bunlardan doğuya gidenler neredeyse Mısır firavunluğunu yıkacak olan deniz kavimlerinden Turşalar; batıya gidenler ise İtalya'nın bir kent toplumu olması için çalışmış Etrüsklerdir. Hitit imparatorluğunun çöktüğü İÖ 1200 yıllarından İÖ 950 yılına kadar Frig egemenliği görüldü. Daha sonra bölgenin egemenliği Lidya devletine geçmiştir. Bu devletin üç soyu sıra ile Tire'yi yönetir:


 1- Attysler   (İÖ 2000-İÖ 1200)
 2- Heraklidler  (Herküloğulları)  (İÖ 1200-İÖ 644)
 3- Şahin kralların İÖ 644 yılındaki kurucusu Teira (Tire) prensi Gygestir.


Gyges yeryüzünde ilk metal parayı Tire'de bastırmıştır. Gyges, hayatının sonlarına doğru, başkenti Sardes’e taşır. Frigya devletini yıkan Kimmer komutanı Toktamış ile Gyges Tire ovasında savaşırlar. Gyges bu savaşta yenilir. Gyges hayatını kaybeder. Kimmerler, şehri ele geçirir, yağmalar ve yakarlar.
Bu Tire'nin ikinci büyük yangınıdır. İÖ 642 yılında Lidya kralı Alyattes tarafından Tire Kimmerlerden geri alınır. Bu sırada Kroisos’u ziyarete gelen ve ona ''mutluluk ve şanslılık'' adına bir ders veren ünlü Atinalı filozof ve devlet adamı Solon, Tire'ye gelir ve bir Tireli heykeltıraş, Solon'un büstünü yapar. Bu büstün bir kopyası bugün Tire müzesinde bulunmaktadır. Şehir İÖ 547 - İÖ 333 yılları arasında Perslerin Sardes satraplığına bağlı olarak hayatını sürdürür.

Kültür ve Turizm Bakanlığından Belgeli Konaklama Tesisleri Sayısı:

--Konaklama Tesisleri--(2021)

İşletme Belgeli Tesisler

Yatırım Belgeli Tesisler

TOPLAM

Tesis 
Sayısı

Oda 
Sayısı

Yatak
Sayısı

Tesis Sayısı

Oda
Sayısı

Yatak
Sayısı

Tesis
Sayısı

Oda 
Sayısı

Yatak
Sayısı

TİRE

2

143

286

     

2

143


286




Turizm Onaylı Tire Konaklama Yerleri

Sınıfı

Adı

Adresi

Telefon

 Web Sitesi
 E-posta

**

Otel Tirem

Ş. Plt. Yzbş. Gültekin Başargan C.1

511 02 00

  
  Ramada By Wyndham Tire  Fatih Mahallesi İstasyon Caddesi 7/ 3 No: 83 511 28 28  

Kütüphane Kitap ve Okuyucu İstatistikleri: (2021 Yılı)

Kütüphane Adı

Kitap Sayısı

Okuyucu Sayısı

Üye Sayısı

Ödünç Materyal Sayısı

Tire İlçe Halk Kütüphanesi

18479

3500

3592

5049