İZMİR İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ

BORNOVA

BORNOVA ADI NEREDEN GELİYOR?

Bilinen en eski adı “Birun-u Abad” olan Bornova’da yerleşim Hellenistik çağda başlamıştır. İsmi Osmanlı kayıtlarında Birunabad olarak geçmiş ise de, Farsça "dış, harici" anlamına gelen "birun" kelimesinin, genellikle yer isimlerinde bir özel isimle birlikte kullanılan "-abad" takısı (İslamabad, Haydarabad gibi) ile pek uyuşmaması, Birunabad'ın başka bir ismin tahrif edilmiş veya uyarlanmış şekli olabileceğini düşündürmektedir. İsmin başlangıçta "Burunova" şeklinde geçtiği de öne sürülmüştür.



 
Bornova Cumhuriyet Meydanı

9 Eylül 1922 İzmir’in işgalden kurtuluşu sırasında Bornova’daki pek çok Levanten köşk ve evleri Türk ordusunca karargâh olarak kullanılmıştır. Kurtuluş Savaşı’ndan sonra Rum nüfusu Bornova’yı terk etmiş, Levantenlerin bir kısmı ise yaşamlarını burada sürdürmüşlerdir. Bornova, Rum göçünden doğan nüfus kaybını zaman içinde Balkanlardan, Girit’ten ve Anadolu’dan aldığı göç ile karşılamıştır.

Yamanlar Dağı eteğinde kurulmuş olan İlçe Merkezi zamanla hızlı bir sanayileşme, köylerden ve özellikle doğudan gelen yoğun göç, Ege Üniversitesinin kurulması ve asker sayısının artması ve bölgesel kuruluşların ilçemizde bulunması sonucu hemen hemen tüm ovaya yayılmış ve eskiden bir köy görünümünde olan yerleşim merkezleri ile birleşmesi sonucu büyüyerek nüfusun artmasına rağmen, İlçede gecekondulaşma yok denecek kadar azdır.

Yeşili, bamyası, domatesi, nar bahçeleriyle ve piknik alanlarıyla bilinen Bornova, tarihin akışı içinde değişik kültürleri konuk etmiş ve bu misyonunu halen sürdürmektedir. Yakın geçmişten günümüze kadar özelliklerini yitirmeyen bazı tarihi köşk, ev ve yapıtların başlıcaları şunlardır: Maltas Evi, Belhomme Evi, Paterson Köşkü, Steinbüchel Evi, Chamaud Evi, Charlton Wittal Evi, Well House, Edmund Giraud Evi, Donald Giraud Evi, Kanalaki Evi, Aliotti Evi, Murat Evi, Bari Evi, Pandespanian Köşkü, Paggy Köşkü, Yeşil Köşk, Bornova Büyük Cami, St. Maria Magdalena Protestan ve Santa Maria Katolik Kiliseleridir.

bornova

BORNOVA TARİHİ

ANTİK DÖNEM

Amazon’lar, Hititler, İon’lar, Frigya’lılar, Lydya’lılar, Pers’ler, Makedonya’lılar, Bergama Krallığı ve Roma’lılar bu bölgede hüküm sürmüş ve yaşamışlardır.

MÖ.6500 yıllarında ilk uygarlığı misafir eden ilçemiz Bornova dünden bugüne beri çok uygarlığın da yaşam mekânı olmuştur. Bornova, 17. yüzyıldan itibaren antik kaynakları rehber alan Batılı araştırmacı ve gezginlerin ilgi odaklarından biri olmuştur. Osmanlı devrinde bu bölgenin verimli bir tarım bölgesi ve bunun yanı sıra yoğun bitki örtüsü nedeniyle bir sayfiye yeri olduğu anlaşılmaktadır. Ovanın su kaynakları bakımından çok zengin olduğu bilinmektedir.

Prehistorik dönemde zengin bitki örtüsü ve hayvan kaynaklarıyla uygun çevre koşullarına sahip Bornova Ovası, İzmir’in ilk yerleşimcilerine ev sahipliği yapmıştır. En eski yerleşime ait kalıntılar Yeşilova Höyüğü'nde bulunmuştur (www.yesilova.ege.edu.tr) . 2005 ve 2006 yıllarında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sonucunda Bornova Ovası’nda ortaya çıkartılan Yeşilova Höyüğü’nün sadece İzmir’in değil aynı zamanda Ege Bölgesi’nin de bilinen en eski yerleşim merkezi olduğu anlaşılmıştır. İlk toplulukların Yeşilova Höyüğü’ne günümüzden 8500 yıl önce yerleşmeye başladıkları tespit edilmiştir.

Yeşilova Höyüğü ve höyüğün 400 m. kuzeyinde yer alan Yassıtepe Höyüğü ile birlikte ovada Bayraklı, Pınarbaşı, Bornova Anadolu Lisesi höyükleri gibi beş höyüğün yer alması, Bornova’daki yoğun eski yerleşimlerin varlığını ortaya koymuştur. Bu prehistorik yerleşimlerle gerek Bornova ve gerekse İzmir kentinin geçmişi bilinenden çok daha eski tarihlere gitmiştir.

Daha sonraki çağlarda artan nüfusla birlikte İzmir halkı ihtiyaçlar doğrultusunda Bornova Ovası’nın batısına, sırasıyla MÖ.650-545’de Smyrna-Tepekule ve MÖ.300 ‘de Kadifekale’nin bulunduğu alanlara taşınmış, kültürel ve ekonomik bakımdan gelişimini sürdürmüştür.

 Yeşilova Höyüğü



BORNOVA YÖRESİNDEKİ TARİHİ YERLER

Peterson Köşkü

Paterson Köşkü    Peterson Köşkü Eski hali

İngiliz tacir John Peterson tarafından 1859 yılında inşa edilmeye başlanmıştır. Bugünkü Mustafa Kemal Caddesi üzerinde bulunan 38 odalı köşkün birçok yapı malzemesi Avrupa ve İngiltere'den getirilmiştir. Yedi kez değişikliğe uğrayan köşkte 1991 yılında Kültür Bakanlığı tarafından restorasyon çalışmaları başlatılmış, Anıtlar Yüksek Kurulu'nun onayı ile de çevresindeki 54 bin metrekarelik alanda Büyükşehir Belediyesi tarafından çevre düzenlemesi yapılmıştır. Kültür Bakanlığı, Peterson Köşkü'nün kullanım hakkını 49 yıllığına İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne kiralamıştır.

Santa Maria Katolik Kilisesi

Santa Maria Katolik Kilisesi Bornova

Bornova Cumhuriyet Meydanı'nda Kars İlköğretim Okulu yanındaki kilisenin yapım tarihi 1797'dir. Franciscan Mezhebince inşa edilen yapı, Bizans tarzındadır ve halen misyonunu sürdürmektedir.

Paggy Köşkü

Ege Üniversitesi Rektörlük binasının karşısında bulunan köşk, 1800 yıllarında Fontan d'Escalon tarafından inşa edilmiştir. Restore edilen köşk halen canlılığını korumaktadır.

Pandespanian Köşkü

yeşil köşk- Pandespanian köşkü

Eski tren istasyonu son durağı ve üniversite kampüsü girişindeki köşk, 1880 yılında Pandespanian ailesi tarafından inşa edilmiştir. Ege Üniversitesi tarafından restore edilen köşk, enfes mimari tarzı ile bugün üniversitenin sosyal tesisi olarak kullanılmaktadır.

Murat Evi (Perili Köşk)

Murat evi ( Perili Köşk)

Murat Evi (Perili Köşk)

Halk arasında 'Perili Köşk' olarak bilinen Murat Evi, Fevzi Çakmak Caddesi ile Gençlik Caddesi'nin kesiştiği yerdedir. Bina, 1880'de İngiliz ailesi olan Edwards tarafından yaptırılmıştır. Büyük bahçesinin arka kısmında yıkılmaya yüz tutan bir hamam bulunur.

Rivayete göre uzun yıllar köşke geceleri bakire bir kız uğrayıp bir şeyler taşımıştır. Dilden dile dolaşan bu rivayet nedeniyle köşkün adı halk arasında; "Perili Köşk" olarak anılır.

Belhomme Evi

Atatürk Kitaplığı- Belhomm Evi Bornova

Aliberti House'nin evini yapan İngiliz mimar Clark tarafından 1880 yılında inşa edilmiştir. Yakın geçmişte Belhomme Ailesi'nden gelen ve UNESCO'da görev yapan Helene ARMAND tarafından restore ettirilmiştir. Gösterişli dış cephesi ve girişte muhteşem kolonlara sahip olan binanın röleve ve restorasyonu 1997 yılında dönemin Belediye Başkanı Prof. Dr. Aysel BAYRAKTAR tarafından yapılmıştır.

Fevzi Çakmak Caddesi İş Bankası'nın yanında no:34'te bulunan bina, bugün Bornova Belediyesi Kitaplığı (Atatürk Kitaplığı) olarak kullanılmaktadır.

Steinbuchel Evi

Hürriyet Caddesi üzerinde halen Ege Üniversitesi Rektörlük binasının karşısında yer alan köşk, İngiliz John Maltass tarafından 1860 yılında inşa edilmiştir. Kurtuluş Savaşı'nda ise bu muhteşem köşk Atatürk'ün karargahı olarak kullanılmıştır.

Tristramp Köşkü


Tristramp Köşkü

1904 tarihinde inşa edilmiş olan yapı, İngiliz Tristramp ailesinin konutudur (A.Giraud). Tapu kayıtlarına göre 1948 tarihinde T.C. Maliye Hazinesine devredilen Tristramp Köşkü günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı'na tahsislidir.Yerleşimin ana akslarından Gençlik Caddesi çeperinde konumlanan yapı, girişini bahçe üzerinden almakla birlikte bir cephesi ile yolla fiziksel temas halindedir.Zemin katta yer alan ana yaşam mekanları, farklılaşan zemin döşemeleri, yoğun alçı bezemeli silmeleri, tavan göbeği ve köşe armaları, plaster ve şömineleri ile dikkat çekicidir.

Yapının toplumsal kullanıma yönelen yol cephesinde yerel mimariyi refere eden, içe dönük bahçe cephelerinde ise Batılı bir ifade sergilemesi dikkat çekicidir. Bu ikili tutum, kullanıcı ailenin Batılı kimliğinin yanı sıra yerelle kaynaşan, ayrıcalıklı konumunu vurgulamayan bir tutum içinde olduğu düşündürmektedir.

Charlton Whittal (Büyük Ev)

 Whitall Köşkü   

Gençlik Caddesi üzerinde bulunan ve günümüzde Ege Üniversitesi Rektörlük binası olarak kullanılan köşk, tarih içinde Hollandalı rahibelerin manastırı olarak kullanılmıştır. Evin sahibi ünlü Whittal Şirketi'nin kurucusu Charlton Whittal'dir. Giraud Ailesi'ne satılan ev daha sonra Türk yetkililere geçmiştir.

Giraud Evleri

Bugünkü Sanat Sokağı'nın yanında Dokuz Eylül İlköğretim Okulu'nun karşısında Fevzi Çakmak Caddesi üzerinde bulunan köşk, 1860 yılında William Gıraud tarafından inşa edilmiştir. William Gıraud'un babası Türkiye'de ilk tekstil fabrikasının kurucularındandır. Bina uzun yıllar Jean BAPTISTE'nin yeğeni Lui Cortazzı tarafından Venedik Konsolosluğu olarak kullanılmıştır.

St. Mary Magdalene Anglikan Kilisesi ve Mezarlığı

St Mary Magdelena Anglikan Kilisesi

Bornova ilçesi Erzene Mahallesi, Gençlik caddesi No.20 adresinde bulunan Anglikan Kilisesidir. XVII. yüzyılın ilk çeyreği sonunda Levant Şirketi’nin kuruluşu ile aynı tarihte temeli atılan Büyük Anglikan Kilisesi’ne bağlı üç alt kiliseden bir tanesidir. Türkiye'de yerleşen için ilk Whittall olan Charlton Whittall tarafından Bornova’da yaşayan Anglikan Topluluğu için 1857 yılında inşa edilmiştir. Bu kilise Bornova'da yaşayan büyük Anglikan topluluğu için tek ibadet yeri olmuştur.

Belkahve Atatürk Anıtı

BELKAHVE  ve  ATATÜRK ANITI

“Belkahve” adını Mustafa Kemal Paşa ve maiyetinin, İzmir’in Kurtuluş Günü İzmir’i seyrederken içtikleri kahveden almaktadır.

Belkahve’de Ulu Önder Atatürk’ün, Kurtuluştan sonra İzmir’i ilk kez görüp seyrettiği noktada, 1991 yılında Heykeltıraş Tankut Öktem tarafından yapılan ve 16 metre yüksekliğinde olan Mustafa Kemal Paşa’nın üniformalı heykeli yer almaktadır.

                   

REKREASYON ALANLARI

HOMEROS VADİSİ

Bornova Homeros Vadisi           homeros vadisi
    

Halkın inancına göre Bornova Çayı’nın aşağı kısmında bir mağara ve kaya kitlesinin bulunmaktadır ve burada İzmirli olduğu bilinen ünlü ozan Homeros’un yaşadığı varsayılmaktadır. Proje ile bu vadinin, dünya insanlığı için bir çekim merkezi olması sağlanmaya çalışılmış ve adı da  “Homeros Vadisi” olarak konmuştur. Doğanın yapısını bozmadan, İzmir’e özgü endemik bitki türlerinin de kullanıldığı, kentin ekolojik yapısına katkı sağlayan Homeros Vadisi, kentin yoğun yaşamından uzaklaşmak isteyen insanlar için idealdir.

BORNOVA ÂŞIK VEYSEL REKREASYON ALANI

Aşık Veysel Rekreasyon Alanı    Aşık Veysel rekreasyon Alanı 2

Bornova’daki Âşık Veysel Rekreasyon alanı ve içinde yer alan olimpik buz pateni, amfi tiyatro gibi yapıların da yer aldığı dev kompleksten oluşmaktadır. Bornova ve İzmir çok önemli yeni spor ve kültür-sanat mekânları ile yeni bir dinlenme alanıdır. Toplam 231.000 m² düzenleme alanında, 527 araçlık otopark, 125.000 m² yeşil alan, alanları 352 m²  ve 142 m² olan iki  kafeterya, 135 m² lik duş ve WC binası, toplam alanı 2.079 m² olan üç adet basketbol sahası, toplam alanı 1089 m² olan iki tenis kortu, 1215 m²lik mini futbol sahası, 180-220- 350 m² lik üç adet kum-çocuk alanı, toplam 280 m² 2 adet spor aletleri alanı, 1550 m² lik gölet, 10.000 m² lik taban tuğlası-yaya yolu, 34.500 m²lik granit küp taş yaya yolu, 1.6 km uzunluğunda bisiklet yolu ve inşaat toplam alanı 7.693 m² olan 5.000 kişilik amfitiyatro yapıldı. Tamamlanan tesisler 25 Eylül 2010 tarihinde hizmete girdi.

( Kaynak:http://www.izmir.bel.tr/projelerb.asp.)

Buz Pateni  Salonu

buz pisti bornova       bornova buz pisti

Bornova aşık Veysel Rekreasyon Alanı içerisinde yer alan  Buz Pateni Salonu; Toplam inşaat alanı 12.000 m² olan bina bodrum, zemin ve 1.katlardan oluşuyor. Binada Olimpik Buz pisti ve buz hokeyi sahası (1830 m²), sığınak, teknik odalar, soyunma odaları, antrenör odaları, WC’ler, duşlar, zemin katta; tribünler, bilet satış, ofisler, kulüp odaları, 1.katta vip tribünleri, basın tribünleri, kafeterya, yayın odaları gibi mahaller yer almaktadır. Bünyesinde Seyirci, VİP, basın ve engelli olmak üzere 1751 kişilik tribün ve 66 araçlık açık otopark da bulunmakta olup, 25 Eylül 2010 tarihinde hizmete girmiştir.

İlçedeki Turizm işletme Belgeli Tesis Listesi 

Adı

Adresi

Telefon - Faks

Web Sitesi -E-posta

**

Ege Güneş Oteli

Fatih Cad. No:69 Çamdibi

461 55 65

435 53 46


****

Anemon Ege
Sağlık Oteli

Ege U. Tıp. Fak. Ark. Bornova

373 48 62

373 48 63

ege@anemonhotels.com
 Ö Villa Levante Erzene Mah. Kazak Oğlu Mevkii 80 Sokak No:25/A Bornova343 18 88
343 19 99
 http://www.hotelvillalevante.com
 info@hotelvillalevante.com
  İbis Styles Otel Kazım Dirik Mahallesi 282/ 2 Sokak No: 11374 14 14 
  Red Park Pansiyon Kazım Dirik Mah.372/ 32 Sokak Np: 2  

Turizm Yatırım Belgeli Konaklama Tesisleri:

Sınıfı

Adı

Adresi

B

FES BUTİK OTEL

MANSUROĞLU MAH. 284/2 SOK. (52 ADA, 441 PARSEL) BAYRAKLI

BASİT KONAKLAMA BELGELİ TESİS LİSTESİ

BORNOVA

ŞATIR

BORNOVA

VİVA LA VİTA

BORNOVA

ÜNİVERSİTE

BORNOVA

NEVİN

BORNOVA

ELİT EGE

BORNOVA

ÇINAR

BORNOVA

OLİMPİYAT

BORNOVA

HASKÖY

BORNOVA

OTELİZM

BORNOVA

MY MAHALL

BORNOVA

KOÇ

BORNOVA

KOÇ 1

BORNOVA

DEMİR RESİDENCE

BORNOVA

WİSH

BORNOVA

NETS VADİ

BORNOVA

LİFE ARTEMİS

BORNOVA

MUĞLALILAR

BORNOVA

ASIM BEY KONAĞI

BORNOVA

COORDİNAT SUİTS